Trong các hạng mục thi công lắp đặt máy móc, treo giá đỡ cơ điện hay cố định khung thép tiền chế vào vách bê tông, người thợ không thể sử dụng đinh vít thông thường. Để gánh vác khối lượng hàng trăm kilogam tĩnh và chịu được lực kéo nhổ cực lớn, bu lông nở (hay còn gọi là tắc kê nở) là vật tư liên kết bắt buộc phải có. Bài viết dưới đây sẽ giải phẫu chi tiết cấu tạo, cách phân loại vật liệu và cung cấp hướng dẫn thi công chuẩn kỹ thuật nhất cho các kỹ sư M&E.
Khái niệm và nguyên lý hoạt động của bu lông nở
Bu lông nở là một chi tiết cơ khí kim khí được thiết kế đặc biệt, có khả năng giãn nở lớp vỏ bên ngoài để ép chặt vào thành lỗ khoan bê tông, tạo ra một liên kết ngàm khóa vĩnh cửu.
Nguyên lý hoạt động: Sản phẩm hoạt động dựa trên nguyên lý ma sát và lực chêm. Khi đưa bu lông vào lỗ khoan và dùng cờ lê vặn siết đai ốc phía bên ngoài, phần trục ren (có đầu hình nón) sẽ bị kéo ngược lên trên. Đầu nón này sẽ ép phần “áo nở” bằng thép xòe rộng ra, cắn lún ngập vào lớp bê tông cứng, giúp khóa chết toàn bộ cụm liên kết vào tường/trần nhà.
Cấu tạo chi tiết của một bộ bu lông nở tiêu chuẩn
Cấu tạo chi tiết của một bộ bu lông nở tiêu chuẩnĐể tạo ra lực ma sát tĩnh tối đa, một bộ bu lông nở hoàn chỉnh được gia công từ thép cường độ cao và bao gồm 4 chi tiết cấu thành:
- Trục bu lông: Là một thanh thép tròn dài. Một đầu được tiện ren hệ mét để bắt đai ốc, đầu còn lại (phần đuôi chôn trong bê tông) được dập loe to ra thành hình nón.
- Áo nở (Vỏ nở): Là một ống thép mỏng bọc quanh thân trục, phần đuôi được xẻ rãnh (thường là 3 hoặc 4 rãnh). Đây là phần sẽ xòe ra để bám tường khi bị trục nón ép.
- Đai ốc (Ecu): Dùng để vặn siết, tạo lực kéo trục ren lên trên.
- Vòng đệm (Long đền): Bao gồm long đền phẳng và long đền vênh (lò xo). Chúng giúp phân tán đều lực siết, chống làm xước bề mặt bản mã và chống hiện tượng tự tháo lỏng do rung lắc.
Phân loại bu lông nở theo vật liệu chế tạo
Tùy vào điều kiện môi trường công trường, kỹ sư QS cần chỉ định đúng loại vật liệu để tối ưu hóa ngân sách và độ bền chống ăn mòn.
Bu lông nở sắt (Mạ kẽm điện phân / Nhúng nóng)
Được gia công từ thép Carbon (như C45, SS400). Để chống gỉ, sản phẩm được mạ kẽm điện phân (lớp mạ mỏng, màu trắng bóng hoặc vàng cầu vồng) dùng cho thi công trong nhà, hầm xe. Đối với các kết cấu ngoài trời, bắt buộc phải dùng hàng mạ kẽm nhúng nóng để lớp kẽm bám dày, chống chọi với thời tiết khắc nghiệt.
Bu lông nở Inox (SUS 201, SUS 304)
Bu lông nở Inox (SUS 201, SUS 304)Được gia công từ thép không gỉ. Dòng Inox 201 chịu lực tốt nhưng vẫn có khả năng rỉ sét nhẹ. Dòng Inox 304 là tiêu chuẩn cao cấp, chống ăn mòn hóa học tuyệt đối, chuyên dùng cho các nhà máy chế biến thực phẩm, xử lý nước thải hoặc các công trình cảnh quan đòi hỏi tính thẩm mỹ cao.
Sự khác biệt cơ bản giữa bu lông nở và bu lông neo
Nhiều người dùng thường nhầm lẫn giữa hai loại vật tư này.
- Bu lông nở được sử dụng sau khi khối bê tông đã đông cứng. Thợ phải khoan lỗ rồi mới đóng bu lông vào.
- Ngược lại, hệ thống bu lông neo (Anchor bolt chữ J, L) lại được thiết kế để định vị và chôn chìm xuống dưới lớp cốt thép trước khi tiến hành đổ vữa bê tông nền móng. Bu lông neo chịu được tải trọng uốn lật của chân cột thép lớn hơn rất nhiều so với bu lông nở.
Hướng dẫn quy trình thi công bu lông nở an toàn
Hướng dẫn quy trình thi công bu lông nở an toànĐể đạt 100% lực kéo nhổ thiết kế, hãy tuân thủ 4 bước thi công chuẩn sau:
- Khoan lỗ: Sử dụng mũi khoan bê tông có đường kính bằng chính xác kích thước bên ngoài của áo nở. Khoan lỗ có chiều sâu dài hơn thân bu lông khoảng 5-10mm.
- Vệ sinh lỗ: Dùng chổi thổi sạch hoàn toàn bột đá, mạt vữa bên trong. Bụi bẩn sẽ làm giảm 40% lực ma sát của áo nở.
- Đóng bu lông: Đưa cụm bu lông (chưa tháo đai ốc) lọt vào lỗ. Dùng búa gõ nhẹ vào đầu bu lông cho đến khi phần đai ốc chạm sát mặt phẳng tường/bản mã.
- Siết khóa: Dùng cờ lê vặn chặt đai ốc theo chiều kim đồng hồ khoảng 3-5 vòng. Lúc này áo nở đã xòe ngập vào bê tông. Liên kết hoàn tất.
Mua bu lông nở chất lượng dự án tại nhà máy Zencomex
Mua bu lông nở chất lượng dự án tại nhà máy ZencomexViệc sử dụng bu lông nở trôi nổi, áo nở làm từ tôn phế liệu quá mỏng sẽ khiến bu lông bị tuột (không xòe áo) khi vặn siết, hoặc nhanh chóng rỉ sét gãy gập hệ treo.
Là nhà sản xuất phụ trợ cơ điện hàng đầu, Zencomex cung cấp đa dạng các quy cách bu lông nở từ M6 đến M20 đạt tiêu chuẩn cấp bền. Chúng tôi cam kết sử dụng phôi thép chuẩn, áo nở dày dặn, bước ren tiện sắc nét và lớp mạ kẽm đồng đều.
Nhà thầu cần bóc tách khối lượng vật tư và nhận báo giá sỉ tốt nhất từ nhà máy, hãy liên hệ Zencomex ngay hôm nay. Đội ngũ chuyên gia sẽ phản hồi dự toán cho bạn trong 2 giờ!
